Terapia integracji sensorycznej

 

Integracje sensoryczna – to proces celowej organizacji zmysłów. Działania podstawowych zmysłów są ściśle ze sobą powiązane i w trakcie rozwoju tworzą połączenia z innymi zmysłami w obrębie mózgu.

Integracja sensoryczna nie tylko umożliwia nam odpowiednie zareagowanie na odbierane wrażenia sensoryczne, ale również kieruje naszymi reakcjami na otoczenie. Ważnym aspektem terapii integracji sensorycznej jest motywacja dziecka. Gra ona ważną rolę przy doborze ćwiczeń.

 

Co piąte dziecko ma trudności z nauką, bo jego zmysły nie współdziałają tak jak powinny. Ma ono kłopoty z powiązaniem tego , co słyszy z tym, co widzi i czego dotyka. Brak współdziałania między setkami sygnałów docierających do mózgu kilkulatka daje o sobie znać najsilniej wtedy, kiedy dziecko trafia do szkoły. Inteligentny i bystry uczeń nie może złożyć trzech liter w jeden wyraz. Jego palce nie potrafią pisać. Widzi, ale nie spostrzega. Słyszy, ale nie może zapamiętać. Chodzi, ale obija się o ściany.

Okazuje się, że z braku koordynacji między najważniejszymi zmysłami nie da się wyrosnąć. Można się z tego wydobyć tylko ciężką pracą, dzień po dniu. Wielkim staraniem pod okiem terapeutów, którzy wiedzą, co naprawdę dolega mózgom i ciałom tych kilkulatków, w większości inteligentnych ponad przeciętną normę.

Dorośli są najczęściej zdumieni trudnościami, jakie mają te dzieci z najprostszymi czynnościami, jak zapinanie guzików, zakładanie butów, łapanie piłki, schodzenie ze schodów czy rysowanie.

Brak koordynacji zmysłów u niektórych dzieci dopiero niedawno został dostrzeżony przez psychologów. Terapeuci mają za zadanie pomóc dzieciom, u których współdziałanie zmysłu równowagi, wzroku i np. zmysłu planowania ruchów jest za słabe. Rodzaj ćwiczeń zależy od konkretnych potrzeb danego dziecka. Nie ma jednej recepty. Niektórym bardziej potrzebne jest wykonywanie ruchów okrągłych, obrotów wokół pionowej osi ciała, innym chodzenie po równoważni czy chwytanie i rzucanie piłki. To co jednym dzieciom pomaga dla innych może okazać się niepotrzebne.

Dramat tych dzieci polega na tym, że umiejętności, które inni przynoszą ze sobą na świat, one muszą zdobyć dużym wysiłkiem. Uczą swój mózg koordynowania bodźców wzroku, słuchu, nerwów czuciowych, mięśni rąk, nóg, grzbietu i wielu innych sygnałów. Dlatego tak ważne są zabawy stymulujące ich poczucie równowagi (karuzele, huśtawki, zjeżdżalnie, skakanie, odbijanie się na batucie, jazda na hulajnodze).

Dla większości rodziców zaskakująca jest informacja, że umiejętności wyższego rzędu jak czytanie i pisanie, nie mogą się rozwinąć, jeśli u ich dzieci nie współpracują ze sobą zmysłu dotyku, równowagi i koordynacji ruchów.

Układ równowagi kształtuje nasze relacje z działającą na nas przez całe życie siłą grawitacji, zapewnia bezpieczeństwo ruchów, mimo zmian pozycji ciała i ułożenia głowy. Widocznym objawem słabego działania tego układu u niektórych dzieci jest niepewność ruchów, przewracanie się, trudności w opanowaniu jazdy na rowerze, ale także kłopoty z nauką.

A zatem pobudzając układ równowagi możemy wpływać na zdolności słuchowo-językowe dziecka.

Zdolność do koncentracji dziecka na lekcjach zwykle zależy od stopnia kontroli nad własnym ciałem. Dzieci, które nie mogą usiedzieć na miejscu, potrzebują ruchu, który z kolei poprawia wyższe czynności umysłowe. Mózg można ćwiczyć tak jak muskuły. Trzeba wymyślić takie zadanie, by nimi wzmacniać jego słabe miejsca.

Czytanie i pisanie należy do najbardziej złożonych procesów psychomotorycznych. Dlatego to właśnie przy tych czynnościach ujawniają się trudności wynikające z niezupełnej współpracy zmysłów u niektórych dzieci Problemy z uczeniem się są ceną za niezwykle wysoki poziom skomplikowania ciał ludzkich.

 

W jaki sposób rodzice mogą wspomagać rozwój procesów integracji sensorycznej dziecka?

Najważniejszą rzeczą jest uświadomienie sobie przez rodziców, że integracja sensoryczna istnieje i że odgrywa ważną rolę w rozwoju ich dziecka. Następnie ważne jest dostrzeganie różnorodnych sytuacji, w których dziecko doświadcza zróżnicowanej stymulacji sensorycznej. Dzięki temu rodzice mogą tworzyć bogate w bodźce sensoryczne otoczenie wspomagające rozwój. Równie istotnym faktem jest zrozumienie, iż każde dziecko jest inne, ma indywidualne zainteresowania, potrzeby oraz reakcje. Rodzice poprzez obserwowanie zachowania i reakcji dziecka w różnych sytuacjach mogą określić i analizować jego potrzeby. Czasami odpowiednie i wskazane jest wykonywanie aktywności dostarczających wielorakich doznań sensorycznych. W innych przypadkach jednakowo ważne jest ograniczenie lub wyeliminowanie pewnych wrażeń sensorycznych.

 

Opracowały Anna Kamińska i Barbara Piłat

(na pod. art. B. Kastory „Zmysły w rozsypce”)