TERAPIA ZABAWĄ

Oprac. Beata Bielska

W Szkole Podstawowej nr 25 z Oddziałami Integracyjnymi, prowadzone są m.in. zajęcia dydaktyczne, które mają na celu usprawnianie analizatora wzrokowego. Jedną z metod-wśród wielu oddziaływań edukacyjnych-jest terapia zabawowa.

Terapia zabawowa

"Kolorowe kredki..."

(1)

Zabawa jest jedną z form aktywności dziecięcej, pełni funkcje rozwojowe i kształcące. Aktywizuje osobowość oraz ułatwia integrację z grupą. Działania zabawowe są także efektywnym sposobem przekazywania wiedzy, który stanowi przeciwwagę i urozmaicenie zajęć edukacyjnych. Staje się elementem relaksacyjno-terapeutycznym, szczególnie dla dzieci z  zaburzeniami psychoruchowymi. Jedną z form terapii artystycznej jest rysowanie kredkami. Szczególnie przyjazne dzieciom / także niepełnosprawnym /, są miękkie kredki świecowe o grubej objętości oraz pastele. Inspiracją może być muzyka, która sprzyja otwartości i wyrażaniu przeżyć. Proponujemy dzieciom przedstawienie emocji, pod wpływem wysłuchanego utworu, w postaci " bazgrołów". Zakończone prace są oryginalne i abstrakcyjne. Każda jest barwnym arcydziełem i sukcesem oraz cenną informacją o małym autorze. Okazją do wspólnej i twórczej aktywności są " rysunki integrujące". Prosimy dzieci o rysowanie na jednym wielkim arkuszu papieru, np. określonej pory roku. Maluchy uwielbiają, gdy do rysowania włącza się osoba prowadząca zajęcia. Nauczyciel /terapeuta/ może narysować jakiś element, a każde dziecko dorysowuje coś dowolnego. W ten sposób powstaje bardzo dynamiczna i żywiołowa praca. Osoba prowadząca ma możliwość obserwacji zachowań poszczególnych uczestników grupy. Na podstawie treści obrazka można także układać bajkę. Wspólne rysowanie z pewnością wzmacnia samoocenę, koncentrację uwagi oraz umiejętność współpracy w grupie. Najważniejsza jednak jest wspólnie przeżywana radość...

Zaczarowany ołówek

/2/

Niebagatelną rolę w rozwoju różnorodnych form zabawy odgrywa wyobraźnia, która jest największym potencjałem dziecka. Naturalna potrzeba twórczej wizualizacji sprawia, że właściwe sterowanie fantazją pomaga naszym pociechom "przełamać lody", rozwinąć ukryte zdolności oraz pokonać fobie czy kłopoty z koncentracją. Bajki, opowiadania, historyjki pobudzają dziecięcą wyobraźnię. Wykorzystuje się je często w terapii zabawowej. Nauczyciel /terapeuta/ opowiadając bajkę, może jednocześnie włączyć dzieci w rysowanie do niej komiksu lub historyjki obrazkowej. Dzieci mogą wzbogacać opowiadanie, nadając imiona bohaterom lub uzupełniając je czy kończąc. Wystarczy tylko...ołówek. Umownie nazywamy go "zaczarowanym". Taka sugestia bardzo ożywi prace małych twórców. Dzieciom niepełnosprawnym, proponujemy wypełnianie konturów wymyślonych bohaterów. Może to być ozdabianie rysunku kreskami, kropkami itp. Ekspresja artystyczna jest często odbiciem uczuć i źródłem informacji o dziecku. Zabawę urozmaicamy chwilą wytchnienia z ćwiczeniami oddechowymi oraz napinaniem i rozluźnianiem mięśni. Tak radosną terapię artystyczną możemy wykorzystać szczególnie w pracy z dziećmi nieśmiałymi oraz zahamowanymi emocjonalnie.

Plastelinowe ciasto i aromaterapia

/ 3 /

W terapii zabawowej i technikach relaksacyjnych staramy się angażować wszystkie zmysły /multisensoryczność /, szczególnie wtedy, gdy w grupie znajdują się dzieci z różnymi deficytami rozwojowymi. Pomocna może okazać się np. aromaterapia. Zapachy niektórych kwiatów, drzew, owoców czy traw, poprawiają samopoczucie, łagodzą nastrój i uspokajają. Aromaty mogą odpowiadać określonym porom roku. Latem dzieci uwielbiają zabawy w mokrym piasku. Przenieśmy więc letnią porę do pomieszczenia i zaproponujmy zabawę plasteliną. Miękka i barwna /czasami zapachowa/ jest ukochanym środkiem artystycznym wszystkich dzieci. Jeśli do formowania kolorowego ciasta dodamy jeszcze foremki, wałeczek i np. słodki, poziomkowy zapach, to przeniesiemy dziecko w barwną i ciepłą krainę lata... Inną wersją jest zabawa w rozcieranie i malowanie obrazków plasteliną. Proponowane ćwiczenia mają na celu wspomaganie rozwoju psychoruchowego dziecka w toku malowania dłonią i palcami. Zadania te stymulują także aktywność plastyczną i wyobraźnię twórczą. Ostateczny wyraz prac jest odzwierciedleniem pomysłowości i nastroju małych artystów.

Zanurzamy ręce i stopy w kolorowych farbach

/ 4 /

Twórcza aktywność dziecka przejawia się w zabawie. Jej odzwierciedleniem są różnorodne formy ekspresji. Największy zachwyt wśród dzieci wzbudzają niekonwencjonalne techniki ekspresyjne. Jedną z nich jest malowanie rękami. Na dużych arkuszach papieru pakowego czy folii dzieci mogą odbijać ślady dłoni i palców /także stóp/, zanurzając je wcześniej w "kolorowym błotku". Do tak spontanicznych zabaw dzieci odnoszą się entuzjastycznie. Mogą malować nadgarstkiem, częścią grzbietową dłoni, kciukiem, palcami, przez punktowanie lub odciskanie. Zabawę możemy uatrakcyjnić poprzez muzyczne wizualizacje. Jednym z wariantów jest "Zaczarowane drzewo". Pod wpływem muzyki relaksacyjnej uczestnicy zamykają oczy i wyobrażają sobie, że są drzewami. Pracę dzieci stymulujemy, podając wiele możliwości, np. " Jakim jesteś drzewem? Czy masz liście? Jak wyglądają twoje gałęzie?", itd. Następnie prosimy dzieci, aby otworzyły oczy i namalowały swoje drzewo rękami. Obraz drzewa dostarcza informacji dotyczących cech osobowości, dojrzałości lub odsłania przeszłość /Test DOM-DRZEWO-OSOBA/. Malowanie bez pędzla jest więc bezpiecznym sposobem niewerbalnej komunikacji i "otwierania się". Prace małych artystów są odzwierciedleniem ich pragnień myśli i przeżyć. Jest to szczególnie cenne dla dzieci z mózgowym porażeniem oraz zahamowanych emocjonalnie z zaburzoną sprawnością manualną. Terapia artystyczna ujawnia ich możliwości. Wspaniała rozrywka, bez schematycznych form, wielostronnie aktywizuje  oraz przyczynia się do rozładowania napięcia emocjonalnego. W obszarze pracy plastycznej dziecko niepełnosprawne ma możliwość do działań równoprawnych z dzieckiem sprawnym. Malowanie rękami stwarza okazję do ujawniania pozytywnych emocji oraz "skazuje" wszystkie dzieci na sukces.